Lớp 6

Lịch sử và Địa lí 6 Bài 7: Lưỡng Hà cổ đại – Chân trời sáng tạo

Nhằm mục đích giáo dục các em học sinh về Lịch sử hình thành và phát triển của Lưỡng Hà cổ đại. Trường Cao Đẳng Sư Phạm Hà Nội biên soạn và giới thiệu đến các em tài liệu học tập Lịch sử và Địa lí 6 Bài 7: Lưỡng Hà cổ đại SGK Chân trời sáng tạo. Hi vọng với tài liệu này sẽ giúp các em nắm vững quá trình hình thành và lịch sử phát triển của đất nước Lưỡng Hà. Mời các em học sinh cùng quý thầy cô cùng tham khảo.

 

Bạn đang xem: Lịch sử và Địa lí 6 Bài 7: Lưỡng Hà cổ đại – Chân trời sáng tạo

1.1. Điều kiện tự nhiên

– Vị trí địa lí: Lưỡng Hà nằm trên lưu vực hai con sông Ơ-phơ-rát và Ti-gơ-rơ, người Hy Lạp gọi là vùng đất giữa hai con sông.

– Điều kiện tự nhiên:

+ Là một vùng bình nguyên rộng lớn, bằng phẳng, nhận phù sa hàng năm khi nước lũ dâng cao từ sông Ti-gơ-rơ và Ơ-phơ-rát.

+ Ở đây, người ta biết làm nông nghiệp từ rất sớm. Họ trồng chà là, rau củ, ngũ cốc và thuần dưỡng động vật.

+ Không có biên giới thiên nhiên hiểm trở, đi lại dễ dàng nên hoạt động buôn bán, trao đổi hàng hóa giữa Lưỡng Hà với những vùng xung quanh rất phát triển.

1.2. Nhà nước Lưỡng Hà cổ đại

– Người Xu-me (Sumer) là nhóm người đến cư trú sớm nhất ở Lưỡng Hà. Khoảng 3500 năm TCN, họ xây dựng những quốc gia thành thị. Đó là những nhà nước đầu tiên của người Lưỡng Hà.

– Mỗi quốc gia thành thị bao gồm một thành phố và vùng đất xung quanh lệ thuộc vào nổ. Vùng hạ lưu sông Ơ-phơ-rát và Ti-grợ là nơi tập trung những quốc gia thành thị của người Xu-me với những thành phố nổi tiếng như ba (Ur), U-rúc (Uruk), Um-ma (Ummar).

-Sau người Xu-me, nhiều tộc người khác thay nhau làm chủ vùng đất này và lập nên những vương quốc, những đế chế hùng mạnh. Nhiều thành thị mới tiếp tục được xây dựng,trong đó, nổi tiếng nhất là thành Ba-bi-lon. Năm 539 TCN, người Ba Tự xâm lược Lưỡng Hà.Lịch sử các vương quốc cổ đại Lưỡng Hà kết thúc.

1.3. Những thành tựu văn hóa tiêu biểu

Thành tựu

Đặc điểm

Chữ viết và văn học

– Chữ viết hình dạng giống những chiếc đinh hay góc nhọn nên được gọi là chữ hình nêm hay hình góc.

– Tác phẩm: Sử thi Gin-ga-mét nói về một vị vua có thật của người Xu-me.

Luật pháp

– Năm 1750 TCN,bộ luật thành văn Ha-mu-ra-bi ra đời, quy định những nguyên tắc đời sống như quan hệ cộng đồng, buôn bán, xây dựng,…

Toán học

– Có nhiều phương pháp đếm, trong đó nổi bật với hệ thống đếm số 60 làm cơ sở. Chúng ta sử dụng hệ đếm này để chia một giờ bằng 60 phút, một phút bằng 60 giây và chia một vòng tròn là 360 độ.

Kiến trúc và điêu khắc

– Người Lưỡng Hà sử dụng gạch làm vật liệu xây dựng và đất sét để tạc tượng, nặn tượng.

– Công trình kiến trúc nổi tiếng của người Lưỡng Hà là vườn treo Ba-bi-lon.

2.1. Điều kiện tự nhiên

Câu 1

Quan sát hình 7.1 và lược đồ 7.2, kết hợp với kiến thức đã học, em hãy chỉ ra điểm khác nhau về điều kiện tự nhiên của Ai Cập và Lưỡng Hà cổ đại.

Phương pháp giải:

Quan sát hình 7.1 và 7.2 kêt hợp với kiến thức bài học

Hướng dẫn giải:

– Điểm khác nhau về điều kiện tự nhiên của Ai Cập và Lưỡng Hà.

Ai Cập

Lưỡng Hà

Nằm ở phía đông bắc châu Phi, là vùng đất dài nằm dọc hai bên bờ sông Nin. Phía Bắc là vùng Hạ Ai Cập, nơi sông Nin đổ ra Địa Trung Hải. Phía Nam là vùng Thượng Ai Cập với nhiều núi và đồi cát. Phía đông và phía Tây giáp sa mạc.

Sông Nin mang đến nguồn nước,nguồn lương thực dồi dào cho Ai Cập.

Nằm trên lưu vực hai con sông Ti-gơ-rơ và Ơ-phơ-rát,ngươi Hy Lạp cổ đại gọi là vùng đất giữa hai dòng sông (Lưỡng Hà)

Là bình nguyên rộng lớn, bằng phẳng, nhận phù sa hàng năm khi nước lũ lên.

Không có biên giới thiên nhiên hiểm trở, đi lại dễ dàng, nên hoạt động buôn bán phát triển

Câu 2

Tại sao nhiều người Lưỡng Hà lại trở thành thương nhân?

Phương pháp giải:

Dựa vào điều kiện tự nhiên

Hướng dẫn giải:

– Không có biên giới thiên nhiên nhiên hiểm trở, đi lại dễ dàng lên hoạt động buôn bán trao đổi hàng hóa giữa Lưỡng Hà với những vùng xung quanh rất phát triển. Nhiều người Lưỡng Hà trở thành thương nhân. Họ rong ruổi khắp Tây Á thời bấy giờ với những đàn lạc đà đầy hàng hóa chất trên lưng.  

2.2. Nhà nước Lưỡng Hà cổ đại

Câu 1

Em hãy trình bày quá trình thành lập nhà nước Lưỡng Hà cổ đại ?

Phương pháp giải:

Nghiên cứu nội dung kiến thức mục Nhà nước Lưỡng Hà cổ đại để trình bày câu trả lời.

Hướng dẫn giải:

– Người Xu-me (Sumer) là nhóm người đến cư trú sớm nhất ở Lưỡng Hà. Khoảng 3500 năm TCN, họ xây dựng những quốc gia thành thị. Đó là những nhà nước đầu tiên của người Lưỡng Hà, Mỗi quốc gia thành thị bao gồm một thành phố và vùng đất xung quanh lệ thuộc vào nổ. Vùng hạ lưu sông Ơ-phơ-rát và Ti-grợ là nơi tập trung những quốc gia thành thị của người Xu-me với những thành phố nổi tiếng như ba (Ur), U-rúc (Uruk), Um-ma (Ummar). Sau người Xu-me, nhiều tộc người khác thay nhau làm chủ vùng đất này và lập nên những vương quốc, những đế chế hùng mạnh. Nhiều thành thị mới tiếp tục được xây dựng,trong đó, nổi tiếng nhất là thành Ba-bi-lon. Năm 539 TCN, người Ba Tự xâm lược Lưỡng Hà. Lịch sử các vương quốc cổ đại Lưỡng Hà kết thúc.

Câu 2

Quan sát lược đồ 7.2, em hãy kể tên những thành thị gắn với những nhà nước ra đời sau giai đoạn Xu-me.

Phương pháp giải:

Quan sát lược đồ

Hướng dẫn giải:

– Những thành thị gắn với nhà nước ra đời sau giai đoạn của người Xu-me là:

Babilon, Ma-ri, At-sua.

2.3. Những thành tựu văn hóa tiêu biểu

Câu 1

Hãy kể tên những thành tựu điển hình của văn hóa Lưỡng Hà cổ đại.

Phương pháp giải:

Thống kê các thành tựu theo từng lĩnh vực

Hướng dẫn giải:

– Những thành tựu điển hình của văn hóa Lưỡng Hà cổ đại

Thành tựu

Đặc điểm

Chữ viết và văn học

– Chữ viết hình dạng giống những chiếc đinh hay góc nhọn nên được gọi là chữ hình nêm hay hình góc.

– Tác phẩm: Sử thi Gin-ga-mét nói về một vị vua có thật của người Xu-me.

Luật pháp

– Năm 1750 TCN,bộ luật thành văn Ha-mu-ra-bi ra đời, quy định những nguyên tắc đời sống như quan hệ cộng đồng, buôn bán, xây dựng,…

Toán học

– Có nhiều phương pháp đếm, trong đó nổi bật với hệ thống đếm số 60 làm cơ sở. Chúng ta sử dụng hệ đếm này để chia một giờ bằng 60 phút, một phút bằng 60 giây và chia một vòng tròn là 360 độ.

Kiến trúc và điêu khắc

– Người Lưỡng Hà sử dụng gạch làm vật liệu xây dựng và đất sét để tạc tượng, nặn tượng.

– Công trình kiến trúc nổi tiếng của người Lưỡng Hà là vườn treo Ba-bi-lon.

Câu 2

Quan sát hình 7.3, theo em người Xu-me dùng dụng cụ có hình dáng như thế nào để khắc chữ lên những miếng đất sét?

Phương pháp giải:

quan sát hình ảnh

Hướng dẫn giải:

– Theo em, người Xu-me dùng dụng cụ hình dạng giống như những chiếc đinh hay góc nhọn nên được gọi là chữ hình nêm hay hình góc.

Câu 3

Đọc đoạn tư liệu 7.4, em hãy cho biết vua Ha-mu-ra-bi ban hành bộ luật để làm gì?

Phương pháp giải:

Quan sát hình ảnh, đọc nội dung và trả lời câu hỏi.

Hướng dẫn giải:

– Vua Ha-mu-ra-bi ban hành bộ luật để nhằm cai trị đất nước ổn định, thịnh vượng và củng cố địa vị của mình. 

 Luyện tập

Sau bài học này, các em có thể:
+ Nêu được những tác động của điều kiện tự nhiên đối với sự hình thành nền văn minh cổ đại Lưỡng Hà.
+ Trình bày được quá trình thành lâp nhà nước của người Lưỡng Hà.
+ Nêu được những thành tựu chủ yếu về văn hóa ở Lưỡng Hà.

3.1. Trắc nghiệm

Các em có thể hệ thống lại nội dung kiến thức đã học được thông qua bài kiểm tra Trắc nghiệm Lịch sử và Địa lí 6 Chân trời sáng tạo Chương 3 Bài 7 cực hay có đáp án và lời giải chi tiết. 

  • Câu 1:

    Đọc đoạn tư liệu sau về nội dung trong luật Hammurabi (Lưỡng Hà): 

    “Nếu ai lười biếng không chịu củng cố đập chắn nước trên đồng ruộng của mình và vì thế cái đập không được vững chắc, trong đập phát sinh lỗ hổng và nước làm ngập lụt ruộng đất đã cày cấy của công xã, thì người có cái đập có lỗ hổng đó phải bồi thường số hoa màu bị thiệt hại”. 

    Hãy cho biết đoạn tư liệu trên cụ thể được cho là đang nói lên điều gì?

    • A.
      Vấn đề lĩnh canh ruộng đất.
    • B.
      Vấn đề bảo vệ công trình thủy lợi.
    • C.
      Vấn đề trồng vườn.
    • D.
      Vấn đề bồi thường thiệt hại trong sản xuất.
  • Câu 2:

    Đọc đoạn tư liệu sau về nội dung trong luật Hammurabi (Lưỡng Hà):

    “Trẫm, một vị vua quang minh và ngoan đạo, phát huy chính nghĩa ở đời, diệt trừ kẻ gian ác, không tuân theo pháp luật, làm cho kẻ mạnh không hà hiếp kẻ yếu, làm cho Trẫm giống như thần Samat, soi đến dân đen, tỏa ánh sáng khắp mặt đất” 

    Hãy cho biết đoạn tư liệu trên cụ thể được cho là đang nói lên điều gì?

    • A.
      Nhà nước hình thành để cai quản xã hội theo luật pháp.
    • B.
      Nhà nước hình thành trên cơ sở nhu cầu trị thủy, làm thủy lợi.
    • C.
      Nhà nước do vua đứng đầu và có toàn quyền.
    • D.
      Nhà vua cai trị đất nước theo luật pháp tiến bộ.
  • Câu 3:

    Trong lĩnh vực toán học, cư dân cụ thể nước nào dưới đây ở phương Đông cổ đại thành thạo về số học? Vì sao?

    • A.
      Trung Quốc – vì phải tính toán xây dựng các công trình kiến trúc.
    • B.
      Ai Cập – vì phải đo đạc lại ruộng đất hằng năm do phù sa bồi đắp
    • C.
      Lưỡng Hà – vì phải đi buôn bán
    • D.
      Ấn Độ – vì phải tính thuế ruộng đất hàng năm

Câu 4-10: Mời các em đăng nhập xem tiếp nội dung và thi thử Online để củng cố kiến thức về bài học này nhé!

3.2. Bài tập SGK

Các em có thể xem thêm phần hướng dẫn Giải bài tập Lịch sử và Địa lí 6 Chân trời sáng tạo Chương 3 Bài 7 để giúp các em nắm vững bài học và các phương pháp giải bài tập.

Hỏi đáp Bài 7: Lưỡng Hà cổ đại

Trong quá trình học tập nếu có thắc mắc hay cần trợ giúp gì thì các em hãy comment ở mục Hỏi đáp, Cộng đồng Lịch sử và Địa Lí Trường Cao Đẳng Sư Phạm Hà Nội sẽ hỗ trợ cho các em một cách nhanh chóng!

Chúc các em học tập tốt và luôn đạt thành tích cao trong học tập!

Đăng bởi: Trường Cao Đẳng Sư Phạm Hà Nội

Chuyên mục: Giáo Dục Lớp 6

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button

Bạn đang dùng trình chặn quảng cáo!

Bạn đang dùng trình chặn quảng cáo!