Lớp 11

Tin học 11 Bài 9: Cấu trúc rẽ nhánh

Nội dung bài học Bài 9: Cấu trúc rẽ nhánh dưới đây sẽ trình bày về cấu trúc rẽ nhánh trong môt tả thuật toán của một số bài toán đơn giản; hướng dẫn các em viết câu lệnh rẽ nhánh dạng đủ, dạng thiếu thông qua một số bài toán vận dụng cụ thể;… Mời các em cùng theo dõi nội dung chi tiết của bài học.

1.1. Rẽ nhánh

Ví dụ 1: Để giải phương trình bậc hai: ax2 +bx +c = 0 (a \(\neq\) 0 ) ta phải: Tính Delta = b*b – 4*a*c

Bạn đang xem: Tin học 11 Bài 9: Cấu trúc rẽ nhánh

  • Nếu Delta
  • Nếu Delta >= 0 thì phương trình có nghiệm.

Hoặc có thể nói: Nếu Delta

Ta có mệnh đề sau:

  • Nếu … thì …                                       (Dạng thiếu)
  • Nếu … thì … nếu không thì …                (Dạng đủ)

Cấu trúc này được gọi là cấu trúc rẽ nhánh thiếu và đủ.

1.2. Câu lệnh if-then

Để mô tả cấu trúc rẽ nhánh, Pascal dùng câu lệnh if-then. Tương ứng với hai dạng mệnh đề thiếu và đủ nói ở trên, Pascal có hai dạng câu lệnh if-then:

a. Dạng thiếu 

Cú pháp: If then ;

Trong đó:

  • Điều kiện: Là biểu thức quan hệ hoặc logic.
  • Câu lệnh: Là một câu lệnh của Pascal.

Sơ đồ:

Hình 1. Sơ đồ cấu trúc rẽ nhánh dạng thiếu

Ý nghĩa: Điều kiện sẽ được tính và kiểm tra. Nếu điều kiện đúng thì câu lệnh được thực hiện, nếu điều kiện sai thì câu lệnh sẽ bị bỏ qua.

Ví dụ 2:

       if Delta

b. Dạng đủ

Cú pháp:

If then

     else ;

Trong đó:

  • Điều kiện: Là biểu thức quan hệ hoặc logic.
  • Câu lệnh 1, câu lệnh 2: Là một câu lệnh của Pascal.

Sơ đồ:

Hình 2. Sơ đồ cấu trúc rẽ nhánh dạng đủ

Ý nghĩa: Điều kiện sẽ được tính và kiểm tra. Nếu điều kiện đúng thì thực hiện câu lệnh 1, ngược lại thì thực hiện câu lệnh 2.

Chú ý 1: Trước từ khóa Else không có dấu chấm phẩy (;).

Ví dụ 3:

       if a mod 3 = 0 then write(‘a chia het cho 3’)

else write(‘a khong chia het cho 3’);

1.3. Câu lệnh ghép

Trong Pascal câu lệnh ghép có dạng:

Begin

;

End;

Chú ý 2: Sau END phải có dấu chấm phẩy (;)

Ví dụ 4:

 if D

       else

                       begin

                                       x1:= (-b – sqrt(b*b – 4*a*c))/(2*a);

                                       x2:= -b/a-x1

                       end;

1.4. Một số ví dụ

Ví dụ 5. Tìm nghiệm thực của phương trình bậc hai:

                              ax2 + bx + c = 0 , với a \(\neq\) 0.

Xây dựng ý tưởng:

  • Nhập 3 số a,b,c.
  • Tính: delta:=b*b-4*a*c.
  • Nếu delta
  • Dùng câu lệnh if-then dạng đủ.

Xác định bài toán:

  • Input: Các hệ số a, b, c nhập từ bàn phím.
  • Output: Đưa ra màn hình các nghiệm thực hoặc thông báo “Phuong trinh vo nghiem”.

program Giai_PTB2;

uses crt;

var a,b,c: real;

       D, x1, x2: real;

begin

       clrscr;

       write(‘ a, b, c: ‘);

       readln(a, b, c);

       D:= b*b – 4*a*c;

       if D

                       else

                       begin

                                       x1:= (-b – sqrt(D))/(2*a);

                                       x2:= -b/a – x1;

                                       writeln(‘ x1 = ‘, x1: 8:3,’ x2 = ‘, x2:8:3);

                       end;

       readln

end.

Ví dụ 5:

Tìm số ngày của năm N, biết rằng năm nhuận là năm chia hết cho 400 hoặc chia hết cho 4 nhưng không chia hết cho 100. Ví dụ, các năm 2000, 2004 là năm nhuận và có số ngày là 366, các năm 1900, 1945 không phải là năm nhuận và có số ngày là 365.

Hướng dẫn:

  • Trong biểu thức điều kiện ta sử dụng các phép toán logic như là or, and để gộp các điều kiện lại với nhau.
  • Dùng cấu trúc dạng đủ để lập trình cho bài toán trên.
  • Biểu thức điều kiện: ((N mod 400 = 0) or (N mod 4 = 0) and (N mod 1000))

Xác định bài toán:

  • Input: N nhập từ bàn phím.
  • Output: Đưa số ngày của năm N ra màn hình.

program Nam_nhuan;

uses crt;

var N, SN: integer;

begin

       clrscr;

       write(‘Nam: ‘); readln(N);

       if (N mod 400 = 0)or((N mod 4 = 0)and( N mod 100 0))

                       then SN:= 366 else SN:= 365;

       writeln(‘ So ngay cua nam ‘, N,’ la ‘, SN);

       readln

end. 

2. Luyện tập Bài 9 Tin học 11

Sau khi học xong Bài 9: Cấu trúc rẽ nhánh, các em cần nắm vững các nội dung trọng tâm:

  • Rẽ nhánh;
  • Câu lệnh If – then:
    • Dạng thiếu: ​If  then ;
    • Dạng đủ

If  then 

     else ;

  • Câu lệnh ghép: Có thể gộp dãy câu lệnh thành câu lệnh ghép.

2.1. Trắc nghiệm

Các em có thể hệ thống lại nội dung kiến thức đã học được thông qua bài kiểm tra Trắc nghiệm Tin học 11 Bài 9 cực hay có đáp án và lời giải chi tiết. 

  • Câu 1:

    Để mô tả cấu trúc rẽ nhánh trong thuật toán, nhiều ngôn ngữ lập trình bậc cao dùng câu lệnh IF – THEN, sau IF là . Điều kiện là

    • A.
      Biểu thức lôgic
    • B.
      Biểu thức số học
    • C.
      Biểu thức quan hệ
    • D.
      Một câu lệnh
  • Câu 2:

    Với cấu trúc rẽ nhánh IF THEN , câu lệnh đứng sau THEN được thực hiện khi

    • A.
      Điều kiện được tính toán xong
    • B.
      Điều kiện được tính toán và cho giá trị đúng
    • C.
      Điều kiện không tính được
    • D.
      Điều kiện được tính toán và cho giá trị sai

Câu 3-5: Mời các em đăng nhập xem tiếp nội dung và thi thử Online để củng cố kiến thức về bài học này nhé!

3. Hỏi đáp Bài 9 Tin học 11

Trong quá trình học tập nếu có thắc mắc hay cần trợ giúp gì thì các em hãy comment ở mục Hỏi đáp, Cộng đồng Tin học Trường Cao Đẳng Sư Phạm Hà Nội sẽ hỗ trợ cho các em một cách nhanh chóng!

Chúc các em học tập tốt và luôn đạt thành tích cao trong học tập!

Đăng bởi: Trường Cao Đẳng Sư Phạm Hà Nội

Chuyên mục: Giáo Dục Lớp 11

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button

Bạn đang dùng trình chặn quảng cáo!

Bạn đang dùng trình chặn quảng cáo!