Lớp 10

Vật lý 10 Bài 28: Cấu tạo chất và thuyết động học phân tử chất khí

Ở lớp dưới chúng ta đã được học, vật chất được cấu tạo từ các phân tử và nguyên tử vô cùng bé. Nhưng tại sao các vật vẫn giữ được các hình dạng và kích thước dù các phân tử cấu tạo nên vật luôn chuyển động?

Để trả lời cho câu hỏi trên, mời các em cùng theo dõi Bài 28: Cấu tạo chất và thuyết động học phân tử chất khí  để tìm ra câu trả lời nhé. Chúc các em học tốt !

Bạn đang xem: Vật lý 10 Bài 28: Cấu tạo chất và thuyết động học phân tử chất khí

2.1. Cấu tạo chất.

2.1.1. Những điều đã học về cấu tạo chất.

2.1.2. Lực tương tác phân tử.

  • Các vật giữ được hình dạng  và thể tích là do giữa các phân tử cấu tạo nên vật có lực húc và lực đẩy. Độ lớn lực này phụ thuộc vào khoảng cách giữa các phân tử.

    • Khi khoảng cách giữa các phân tử lớn thì lực hút mạnh hơn lực đẩy.

    • Khi khoảng cách giữa các phân tử nhỏ thì lực hút nhỏ hơn lực đẩy.

    • Khi khoảng cách giữa các phân tử rất lớn lực tương tác giữa chúng không đáng kể.

  • Tóm lại, các nguyên tử, phân tử đồng thời hút và đẩy nhau. Ở khoảng cách nhỏ thì lực đẩy mạnh hơn, còn ở khoảng cách lớn thì lực hút mạnh hơn. Khi khoảng cách giữa các nguyên tử phân tử rất lớn so với kích thước của chúng thì chúng coi như không tương tác với nhau.

2.1.3. Các thể rắn, lỏng, khí.

  • Vật chất được tồn tại dưới các thể khí, thể lỏng và thể rắn.

  • Ở thể khí, lực tương tác giữa các phân tử rất yếu nên các phân tử chuyển động hoàn toàn hỗn loạn. Chất khí không có hình dạng và thể tích riêng.

  • Ở thể rắn, lực tương tác giữa các phân tử rất mạnh nên giữ được các phân tử ở các vị trí cân bằng xác định, làm cho chúng chỉ có thể dao động xung quanh các vị trí này.  Các vật rắn có thể tích và hình dạng riêng xác định.

  • Ở thể lỏng, lực tương tác giữa các phân tử lớn hơn ở thể khí nhưng nhỏ hơn ở thể rắn, nên các phân tử dao đông xung quang vị trí cân bằng có thể di chuyển được. Chất lỏng có thể tích riêng xác định nhưng không có hình dạng riêng mà có hình dạng của phần bình chứa nó

Sự sắp xếp chuyển động phân tử

2.2. Thuyết động học phân tử chất khí.

2.2.1. Nội dung cơ bản của thuyết động học phân tử chất khí.

  • Chất khí được cấu tạo từ các phân tử có kích thước rất nhỏ so với khoảng cách giữa chúng.

  • Các phân tử khí chuyển động hỗn loạn không ngừng ; chuyển động này càng nhanh thì nhiệt độ của chất khí càng cao.

  • Khi chuyển động hỗn loạn các phân tử khí va chạm vào nhau và va chạm vào thành bình gây áp suất lên thành bình.

Các phân tử khí va chạm vào nhau và va chạm thành bình

2.2.2. Khí lí tưởng.

  • Chất khí trong đó các phân tử được coi là các chất điểm và chỉ tương tác khi va chạm gọi là khí lí tưởng

Bài 1:

Hoàn thành bảng sau:

Các trạng thái cấu tạo chất

  Thể khí Thể lỏng Thể rắn
Khoảng cách giữa nguyên tử, phân tử      
Lực tương tác nguyên tử, phân tử      
Thể tích của vật      
Hình dạng của vật      

 

Hướng dẫn giải:

  Thể khí Thể lỏng Thể rắn
Khoảng cách giữa nguyên tử, phân tử Rất lớn Rất nhỏ Rất nhỏ
Lực tương tác nguyên tử, phân tử Tự do về mọi phía Dao động xung quanh các vị trí cân bằng di chuyển được Dao động xung quanh các vị trí cân bằng cố định
Thể tích của vật Có thể tích của bình chứa Có thể tích riêng xác định Có thể tích riêng xác định
Hình dạng của vật Có hình dạng của bình chứa Có hình dạng của phần bình chứa chất lỏng Có hình dạng riêng xác định

 

Bài 2:

Nêu ví dụ chứng tỏ giữa các phân tử có lực hút, lực đẩy.

Hướng dẫn giải

  • Giữa các phân tử có tồn tại lực hút.

    • Ví dụ: Để 2 giọt nước tiếp xúc nhau, chúng bị lực hút vào nhau nhập thành một giọt.

  • Giữa các phân tử tồn tại lực đẩy.

    • Ví dụ: Xét một khối khí đựng trong xilanh có pittông đóng kín. Ta nén khí bằng cách đẩy pittông không thể đi xuống được nữa và lúc đó nếu ta bỏ tay ra thì pittông bị chất khí đẩy di chuyển ngược trở lên. Điều đó chứng tỏ khi các phân tử khí tiến sát gần nhau thì giữa chúng có xuất hiện lực đẩy.

Bài 3:

Tính chất nào sau đây không phải là của phân tử của vật chất ở thế khí ?

A. Chuyển động hỗn loạn.

B. Chuyển động không ngừng.

C. Chuyển động hỗn loạn và không ngừng.

D. Chuyển động hỗn loạn xung quanh các vị trí cân bằng cố định.

Hướng dẫn giải

  • Ở thể khí, lực tương tác giữa các phân tử rất yếu nên các phân tử chuyển động hoàn toàn hỗn loạn. 

⇒ Đáp án D sai.

Qua bài giảng Cấu tạo chất và thuyết động học phân tử chất khí này, các em cần hoàn thành 1 số mục tiêu mà bài đưa ra như :

  • Hiểu được các nội dung về cấu tạo chất đã học ở lớp 8.

  • Nêu được nội dung cơ bản về thuyết động học phân tử chất khí.

  • Nêu được định nghĩa của khí lí tưởng.

4.1. Trắc nghiệm

Các em có thể hệ thống lại nội dung kiến thức đã học được thông qua bài kiểm tra Trắc nghiệm Vật lý 10 Bài 28 cực hay có đáp án và lời giải chi tiết. 

  • Câu 1:

    Đặc điểm nào sau đây không phải của chất khí:

    • A.
      Nhiệt độ càng cao thì các phân tử chuyển động càng nhanh.
    • B.
      Các phân tử sắp xếp một cách có trật tự.
    • C.
      Lực tương tác giữa các phân tử rất nhỏ.
    • D.
      Các phân tử chuyển động hỗn độn không ngừng.
  • Câu 2:

    Đặc điểm nào sau đây không phải là đặc điểm của chuyển động của các phân tử khí :

    • A.
      Các phân tử chuyển động không ngừng.
    • B.
      Chuyển động của các phân tử là do lực tương tác giữa các phân tử gây ra.
    • C.
      Giữa hai lần va chạm, các phân tử khí chuyển động theo đường thẳng.
    • D.
      Nhiệt độ của vật càng cao thì các phân tử chuyển động càng nhanh.
  • Câu 3:

    Tính chất nào sau đây đúng cho phân tử khí?

    • A.
      Chuyển động theo một quỹ đạo nhất định.
    • B.
      Giữa các phân tử có khoảng cách.
    • C.
      Có lúc đứng yên, có lúc chuyển động.
    • D.
      Vận tốc không thay đổi theo nhiệt độ.

Câu 4-10: Mời các em đăng nhập xem tiếp nội dung và thi thử Online để củng cố kiến thức về bài học này nhé!

4.2. Bài tập SGK và Nâng cao 

Các em có thể xem thêm phần hướng dẫn Giải bài tập Vật lý 10 Bài 28 để giúp các em nắm vững bài học và các phương pháp giải bài tập.

5. Hỏi đáp Bài 28 Chương 5 Vật lý 10

Trong quá trình học tập nếu có thắc mắc hay cần trợ giúp gì thì các em hãy comment ở mục Hỏi đáp, Cộng đồng Vật lý Trường Cao Đẳng Sư Phạm Hà Nội sẽ hỗ trợ cho các em một cách nhanh chóng!

Chúc các em học tập tốt và luôn đạt thành tích cao trong học tập! 

Đăng bởi: Trường Cao Đẳng Sư Phạm Hà Nội

Chuyên mục: Giáo Dục Lớp 10

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button

Bạn đang dùng trình chặn quảng cáo!

Bạn đang dùng trình chặn quảng cáo!